Araç Alım Rehberi ● 1 hafta önce

Aylık Gelire Göre Araç Bütçesi Nasıl Hesaplanır?

Aylık gelire göre araç bütçesi hesaplamak, “şu arabayı beğendim” heyecanını yönetmenin en iyi yoludur. Çünkü araç almak sadece satış fiyatını ödemek değildir; kredi taksiti, yakıt, sigorta, bakım, lastik, vergi, muayene, olası arızalar ve değer kaybı gibi kalemler her ay cebinden para yer. Bütçeyi doğru kurarsan araç seni taşır. Yanlış kurarsan araç seni taşır: borçla, stresle, ertelemeyle.

Gelirini Netleştir: Brütle Hayal Kurma

İlk adım çok basit: Aylık net, düzenli ve sürdürülebilir geliri baz al. Prim, bonus, dönemsel ek işler veya “bu ay iyi sattık” gibi dalgalı gelirleri ana bütçenin içine katarsan kendini kandırırsın. Net maaşın varsa net maaş; ticaret yapıyorsan son 6–12 ay ortalaman. Hedef, en kötü ayda bile taksitini ve masraflarını ödeyebilmek.

Araç Sahip Olma Maliyeti Sadece Taksit Değil

İnsanların yaptığı en büyük hata, “taksit ödeniyorsa tamamdır” sanması. Oysa araç bütçesi, aylık toplam mobilite maliyetidir. Bunu ikiye ayır:

Sabit giderler: Kredi/taksit, kasko, trafik sigortası, MTV (aylık karşılık), muayene (aylık karşılık), otopark/abonelik, HGS/OGS.

Değişken giderler: Yakıt/şarj, bakım, lastik, küçük arızalar, yıkama, beklenmeyen masraflar.

Bir araç, özellikle ikinci elde, “beklenmeyen” masraf üretmeye meyillidir. Bu yüzden hesap, sadece iyi gün senaryosu değil, ortalama ve kötü gün senaryosu üzerinden yapılmalı.

Kural 1: Aylık Araç Gideri Gelirin Ne Kadarını Geçmeli?

Genel olarak sağlıklı aralık şudur: Aylık toplam araç giderin (taksit + yakıt + sigorta/vergiler payı + bakım payı) net gelirin %15–25 bandında kalmalı. Bunun üstüne çıktığında, bir süre sonra yaşam kaliteni kemirmeye başlar. Hele %30 ve üstü, özellikle aile varsa, riskli bölge.

Bu oranı seçerken gerçek hayatı düşün: Kira var mı, çocuk masrafı var mı, başka kredi var mı, düzenli birikim yapıyor musun? Birikim yoksa, yüksek araç bütçesi seni ilk sarsıntıda devirecek demektir.

Kural 2: Taksit Tek Başına Gelirin Kaçta Kaçı Olmalı?

Taksit için daha sert bir sınır koy: Net gelirin %10–18’i arası. %20’ye yaklaşmak, yakıt ve sigorta eklenince toplam maliyeti patlatır. Özellikle ikinci elde “masraf çıkabilir” gerçeği yüzünden taksit payını düşük tutmak daha akıllıcadır. Çünkü taksit sabit, sürpriz masraf değişken ama acımasızdır.

Kural 3: Peşinat ve Acil Durum Payı Olmadan Araca Girme

Peşinat yoksa bile “acil durum fonu” olmadan araca girmek hata. En az 2–3 aylık toplam araç gideri kadar bir kenar paran olmalı. Bu para, kredi gecikmesini değil; lastik, bakım, sigorta yenileme, küçük arıza gibi kaçınılmaz kalemleri sakin şekilde yönetmeni sağlar.

Peşinat yapabiliyorsan, borçlanma riskini düşürür. Yapamıyorsan, araç segmentini aşağı çekmek zorundasın. Bu acı ama doğru.

Adım Adım Hesaplama Yöntemi

1. Net aylık geliri yaz.

2. Zorunlu yaşam giderlerini yaz (kira, fatura, gıda, eğitim, mevcut krediler).

3. Aylık birikim hedefi belirle (en az %10 önerilir; yoksa sistem kırılgandır).

4. Geriye kalan tutarın içinden toplam araç maliyeti için %15–25 bandında bir tavan belirle.

5. Bu tavanın içinde taksit için %10–18 bandını aşma.

6. Yakıtı gerçekçi hesapla: Aylık km’ni ve ortalama tüketimi bilmeden “az yakar” masalına inanma.

7. Sigorta/vergileri aylığa böl: Kasko + trafik + MTV + muayene karşılığı.

8. Bakım/lastik için aylık pay ayır: “Bu ay bakım yok” demek, “hiç olmayacak” demek değil.

Örnek Mantık: Gelirin 50.000 TL ise, toplam araç tavanı 7.500–12.500 TL bandı gibi düşünülür. Bunun içinde taksit 5.000–9.000 TL bandını zorlamamalı. Yakıt ve sigorta/vergiler zaten birkaç bin TL’yi rahat görür. Taksiti büyüttükçe kalan kalemler boğazına çöker.

Araç Seçimini Bütçeye Göre Tersine Kur

Yanlış yaklaşım: Önce arabayı seçip sonra “buna nasıl yetişirim” demek.
Doğru yaklaşım: Önce aylık toplam araç tavanını belirleyip, o bütçeye uygun araçları seçmek.

Ayrıca ikinci elde aynı fiyat bandında iki farklı risk profili olur: Daha yeni ama yüksek km, daha eski ama düşük km, veya güçlü motor ama yüksek tüketim. Bütçen sınırlıysa “sorunsuzluk” ve “öngörülebilir masraf” her zaman daha değerlidir. Gösteriş, bütçe hesabında bir parametre değildir.

Son Kontrol: 3 Soruda Kendini Test Et

Bu aracı alırsam 6 ay sonra gelirimin düşmesi halinde ödeyebilir miyim?
Beklenmedik 30–50 bin TL masraf çıksa batmadan karşılayabilir miyim?
Aylık birikimim sıfıra düşmeden bu aracı sürdürebilir miyim?

Bu üç soruda kıvırıyorsan, bütçe yanlış. Aracı değil, planını küçültmen gerekiyor.